Gehoorvorming en oefenpatronen

Ik kies de term gehoorvorming als een overkoepelende term voor die activiteiten die in het muziekonderwijs vaak worden benoemd als solfege, met daarin aparte onderdelen als maat en ritme, van blad zingen, dictees, harmonisch luisteren (akkoorden en akkoordopeenvolgingen) en dergelijke.

Welke activiteit ook wordt gekozen, het bovenliggende doel bij gehoorvorming is het demonstreren van muzikaal bewustzijn door  luisterend/spelend/zingend/noterend/lezend trefzeker te navigeren in de toonruimte (pitch space) en daarbij blijk te geven van een muzikaal tijdsbeleven (metrum/ritme/timing). Waar mogelijk moet dat gepaard gaan met musicking; spelend en zingend bezig zijn met muzikale concepten en bijbehorende patronen. 

De focus lag bij mijn lessen voornamelijk op tonaal-modaal materiaal (veel studenten beginnen tegenwoordig muzikaal gezien laag geletterd aan de muziekvakopleiding, helaas).

Werken met patronen & principes is daarbij essentieel omdat dit  aansluit bij de menselijke waarneming (Gestaltprincipes).

In de praktijk betekent dat:

1. Gebruik waar mogelijk het eigen instrument om patronen en concepten te verwerken (zangers die geen instrument wilden gebruiken moesten bij mij zingen op toonnamen)
2. Voor harmonisch luisteren: ga (zo snel als mogelijk) verder dan het herkennen van geïsoleerde akkoorden en intervallen. Bied ze aan als een samenhangend patroon van twee of meer samenklanken met aandacht voor stembewegingen.
3. Voor zowel melodisch als harmonisch luisteren: ga uit van muzikaal zinvolle patronen, zoals een motief, een thema, een sequens.

Veel voorkomende patronen (patterns) worden gememoriseerd en in verschillende contexten toegepast.

Er wordt gewerkt met drie soorten patronen (en hun combinaties):

• melodisch
• melodisch-harmonisch
• ritmisch

Een mogelijke benadering is het profiteren van de Partimento-praktijk. Partimento is niet langer voorbehouden aan klavierspelers. Inmiddels zijn er genoeg mogelijkheden om de principes ervan te gebruiken ook in 19e eeuws en later idioom, ook voor spelers van melodie-instrumenten. Tips:

1. Job IJzerman - Harmony, Counterpoint, Partimento https://global.oup.com/us/companion.websites/9780190695019/ 
2. Lieven Strobbe - Tonal Tools (YT channel: https://www.youtube.com/@tonaltools4088)
3. Robert de Bree - The Scroll Ensemble (YT channel: https://www.youtube.com/@TheScrollEnsemble)